Trong văn hóa Việt, ẩm thực ngày Tết luôn gắn liền với những giá trị truyền thống và sự sum vầy. Bên cạnh Top những món ăn ngày Tết, bánh chưng và bánh giầy vẫn là hình ảnh biểu tượng không thể thiếu mỗi dịp đầu năm.
Bánh chưng, Bánh giầy gắn liền cùng văn hóa Việt:
Bánh chưng và bánh giầy từ lâu đã gắn liền với văn hóa Tết của người Việt, tượng trưng cho trời – đất và đạo lý uống nước nhớ nguồn. Bánh chưng có hình vuông, thường rộng khoảng 15–20cm, dày và chắc tay; trong khi bánh giầy có hình tròn, đường kính khoảng 8–12cm, mềm và dẻo. Hai loại bánh đều được làm từ gạo nếp, nhưng bánh chưng có nhân đậu xanh, thịt heo, gói bằng lá dong, còn bánh giầy chủ yếu là nếp giã nhuyễn, đôi khi kẹp chả.
Nhắc đến bánh chưng truyền thống, nhiều người thường tìm đến Hà Nội, Hưng Yên và Bắc Ninh – những địa phương nổi tiếng với cách gói bánh vuông vức, hương vị đậm đà, giữ trọn nét ẩm thực Tết miền Bắc.
Bánh giầy gắn liền với Phú Thọ, vùng đất tổ của người Việt và truyền thuyết Lang Liêu. Tại đây, bánh được làm thủ công từ gạo nếp ngon, thường dùng trong dịp lễ, Tết và các sự kiện truyền thống, thể hiện rõ nét văn hóa lâu đời của dân tộc.
Nguồn gốc ra đời:
Vào thời Vua Hùng thứ 6, nhà vua mong muốn tìm ra một lễ vật ý nghĩa để dâng cúng Tiên Vương. Trong khi các hoàng tử khác mang đến những sơn hào hải vị quý hiếm, thì Lang Liêu, người con thứ mười tám, nhờ được thần linh mách bảo đã chọn hạt gạo nếp thân thuộc để tạo nên hai loại bánh đặc biệt là bánh chưng và bánh giầy.
Bánh chưng tượng trưng cho Đất, có hình vuông vức, bên ngoài là lớp nếp dẻo thơm được gói khéo léo bằng lá dong, bên trong là nhân đậu xanh và thịt mỡ béo bùi. Bánh giầy tượng trưng cho Trời, mang hình tròn, màu trắng tinh, được làm từ nếp giã nhuyễn, dẻo mịn và thơm ngon. Hai loại bánh đại diện cho Trời – Đất, ôm trọn vạn vật, đồng thời thể hiện đạo lý uống nước nhớ nguồn và công ơn sinh thành, dưỡng dục của cha mẹ – những giá trị cốt lõi trong văn hóa Việt Nam.
Ý nghĩa của món ăn truyền thống mỗi dịp Tết:
Mỗi dịp Tết Nguyên Đán, việc gói bánh chưng, làm bánh giầy không chỉ là chuẩn bị món ăn mà còn là khoảnh khắc sum vầy của cả gia đình. Mọi người quây quần bên bếp lửa, cùng rửa lá, vo gạo, gói bánh, chờ nồi bánh sôi và kể cho nhau nghe những câu chuyện cuối năm. Những công đoạn tưởng chừng giản dị ấy lại trở thành sợi dây kết nối các thế hệ, giúp gìn giữ nét đẹp truyền thống và làm cho Tết thêm ấm áp, trọn vẹn.
Cách làm bánh chưng:
Bước 1: Chuẩn bị nhân đỗ xanh, thịt, lá và gạo
Đỗ xanh được ngâm nước khoảng 2–3 tiếng cho nở mềm, sau đó đãi sạch, hấp chín và tán nhuyễn, nêm nhẹ muối và hạt tiêu rồi nắm thành từng phần đều nhau. Gạo nếp ngâm 2–4 tiếng, vo sạch, loại bỏ hạt xấu và trộn cùng một ít muối hoặc hạt nêm để tăng vị. Thịt ba chỉ cắt miếng dày khoảng 2cm, ướp muối và tiêu cho thấm. Lá dong rửa sạch, lau khô và cắt bỏ phần sống lá để dễ gói và giúp bánh lên màu đẹp.
Bước 2: Gói bánh
Xếp lá dong theo khuôn vuông, cho lần lượt gạo nếp, đỗ xanh, thịt, tiếp đến là đỗ xanh và phủ lớp gạo nếp bên trên. Gói bánh chặt tay, vuông vức và buộc lạt chắc chắn để bánh không bị bung trong quá trình luộc.
Bước 3: Luộc bánh
Xếp bánh vào nồi lớn, đổ nước ngập bánh và luộc bằng bếp củi lửa trong khoảng 8–10 tiếng. Trong quá trình nấu, cần giữ lửa đều và châm thêm nước để bánh chín kỹ. Khi bánh chín, vớt ra, ép nhẹ cho ráo nước giúp bánh chắc và bảo quản được lâu hơn.
Cách làm bánh giầy:
Bước 1: Chuẩn bị gạo nếp và dụng cụ
Gạo nếp ngon được ngâm nước khoảng 6–8 tiếng cho mềm, sau đó vo sạch và để ráo. Chuẩn bị chõ hấp, lá chuối hoặc lá dong để lót bánh, cùng chày và cối (hoặc máy xay) để giã nếp sau khi hấp.
Bước 2: Hấp và giã bánh
Gạo nếp được hấp chín trong khoảng 30–40 phút đến khi hạt nếp dẻo và thơm. Khi nếp còn nóng, cho vào cối giã nhuyễn liên tục đến khi nếp mịn, dẻo và kết dính thành khối. Công đoạn này cần làm đều tay để bánh giầy đạt độ mềm và dai đặc trưng.
Bước 3: Tạo hình bánh
Bột nếp sau khi giã được chia thành từng phần nhỏ, vo tròn rồi ép dẹt vừa tay. Lót bánh bằng lá chuối để chống dính, giúp bánh giữ được hình dáng đẹp và mùi thơm tự nhiên. Bánh giầy thường được dùng kèm chả lụa, trở thành món ăn truyền thống quen thuộc trong dịp Tết và các lễ hội.
Dịp này, khách tham quan PARC MALL còn có thể dễ dàng tìm mua bánh chưng, bánh giầy tại nhiều thương hiệu và khu vực quen thuộc như AEON, KOHNAN cùng các gian hàng trong Hội chợ PARC MALL. Sự đa dạng về lựa chọn giúp khách hàng thuận tiện sắm sửa bánh truyền thống, góp phần mang hương vị Tết trọn vẹn về với gia đình.